Özet
İşrâkîliğin kurucusu Sühreverdî’nin Hikmetü’l-işrâk’ta İbn Sînâcı/Meşşâî kozmolojiye yönelttiği eleştirilere
odaklanan bu çalışmada dört kozmolojik problem ele alınmaktadır. Her iki sistemin benzerlikleri ve farklılıkları-
nın mukayeseli olarak incelenmesine imkân veren bu problemler sırasıyla evrenin sınırı ve düzeni, sabit yıldızlar
feleğinin konumu ve işlevi, geriye gitme [retrograde] hareketi ile Güneş ve Ay’ın durumudur. Ortaklaşa sudurcu
modeli esas almalarına rağmen Sühreverdî’nin zikredilen problemler üzerinden Meşşâî kozmolojiye yönelik tespit
ve eleştirileri ile bunların Hikmetü’l-işrâk şârihleri tarafından nasıl yorumlandığı, nihayet bu tartışmanın modern
kozmoloji üzerindeki muhtemel etkileri ve değeri dikkatlere sunulan temel sorular arasındadır.