Makale

Evrenin Sınırlarını Zorlamak: Hikmetü’l-işrâk ve Şerhlerinde Meşşâî Kozmoloji Eleştirisi

Özet

İşrâkîliğin kurucusu Sühreverdî’nin Hikmetü’l-işrâk’ta İbn Sînâcı/Meşşâî kozmolojiye yönelttiği eleştirilere
odaklanan bu çalışmada dört kozmolojik problem ele alınmaktadır. Her iki sistemin benzerlikleri ve farklılıkları-
nın mukayeseli olarak incelenmesine imkân veren bu problemler sırasıyla evrenin sınırı ve düzeni, sabit yıldızlar
feleğinin konumu ve işlevi, geriye gitme [retrograde] hareketi ile Güneş ve Ay’ın durumudur. Ortaklaşa sudurcu
modeli esas almalarına rağmen Sühreverdî’nin zikredilen problemler üzerinden Meşşâî kozmolojiye yönelik tespit
ve eleştirileri ile bunların Hikmetü’l-işrâk şârihleri tarafından nasıl yorumlandığı, nihayet bu tartışmanın modern
kozmoloji üzerindeki muhtemel etkileri ve değeri dikkatlere sunulan temel sorular arasındadır.

Anahtar Kelimeler

İşrâkî Kozmoloji Meşşâî Kozmoloji Sudur Teorisi Nur Metafiziği Kuşatıcı Felek Sabit Yıl- dızlar Feleği Retrograde Hareketi